http://mahabreaking.com/wp-content/uploads/2026/08/ChatGPT-Image-Aug-30-2026-05_07_40-PM.png
Shahir Sukhlal Ingle : आंबेडकरी विचारांचा प्रसार आणि समाजप्रबोधनासाठी आपल्या शाहिरी कलेचा आयुष्यभर उपयोग करणारे ज्येष्ठ शाहीर सुखलाल किसन इंगळे यांचे प्रदीर्घ आजाराने ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी वयाच्या ७१व्या वर्षी निधन झाले. त्यांच्या निधनाने आंबेडकरी चळवळीतील एक समर्पित कलावंत काळाच्या पडद्याआड गेला आहे.
नोकरीची संधी सोडून समाजप्रबोधनाचा ध्यास; शाहीर सुखलाल इंगळे यांच्या निधनाने आंबेडकरी चळवळीची मोठी हानी
शेषराव शिरसाट
आगर : आंबेडकरी विचारांचा प्रसार आणि समाजप्रबोधनासाठी आपल्या शाहिरी कलेचा आयुष्यभर उपयोग करणारे ज्येष्ठ शाहीर सुखलाल किसन इंगळे यांचे प्रदीर्घ आजाराने ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी वयाच्या ७१व्या वर्षी निधन झाले. त्यांच्या निधनाने आंबेडकरी चळवळीतील एक समर्पित कलावंत काळाच्या पडद्याआड गेला आहे. त्यांच्या अस्थी विसर्जन व पुण्यानुमोदन कार्यक्रमानिमित्त तामशी-बटवाडी येथे आयोजित संगीतमय श्रद्धांजली कार्यक्रमात अकोला आणि बुलढाणा जिल्ह्यांतील अनेक कलावंतांनी आपल्या गीतांतून त्यांच्या कार्याचा गौरव केला.
सामान्य कुटुंबातून पुढे आलेले असामान्य कलावंत
शाहीर सुखलाल किसन इंगळे यांचा जन्म १९५५ मध्ये एका सर्वसामान्य कुटुंबात झाला. बुलढाणा जिल्ह्यातील बाळापूर तालुक्यातील तामशी-बटवाडी हे त्यांचे वास्तव्याचे गाव. त्या काळात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांची आणि सामाजिक परिवर्तनाच्या चळवळीची ग्रामीण भागात पोहोच वाढत होती. गावात तिसरीपर्यंत शिक्षणाची सोय असल्याने इंगळे यांचे प्राथमिक शिक्षण तामशी येथे झाले. त्यानंतर त्यांनी चिंचोली (गणू) येथे चौथी ते सातवीपर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. सातवी उत्तीर्ण झाल्यानंतर पुढील शिक्षणासाठी ते वाडेगाव येथे गेले.
विद्यार्थिदशेतच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचा त्यांच्यावर प्रभाव पडला. गीतगायन, नाटिका आणि पोवाड्यांमधून त्यांनी कलाक्षेत्रात आपली ओळख निर्माण करण्यास सुरुवात केली. पुढे विज्ञान शाखेतून बारावीची परीक्षा चांगल्या गुणांनी उत्तीर्ण झाल्यानंतर त्यांना एअर इंडियामध्ये नोकरीची संधी मिळाली. मात्र, समाजप्रबोधनाचे ध्येय मनाशी बाळगून त्यांनी नोकरीपेक्षा सामाजिक कार्याला प्राधान्य दिले. आपल्या शाहिरीच्या माध्यमातून जनजागृती करण्याचा मार्ग त्यांनी स्वीकारला.
गीतांतून घराघरांत पोहोचवले आंबेडकरी विचार
शाहीर सुखलाल इंगळे यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, भगवान बुद्ध आणि माता रमाई यांच्या जीवनकार्यावर आधारित अनेक अर्थपूर्ण गीतांची रचना केली. त्यांच्या गीतांमधून सामाजिक समता, शिक्षण, स्वाभिमान, परिवर्तन आणि आंबेडकरी विचारांचा प्रभावी संदेश दिला जात असे.
‘भीमरायानं नागपुरात सोनं वाटलं, समाजाचं पारणं फिटलं’, ‘धनलक्ष्मीचं लोळे माझ्या भीमाच्या पायी’, ‘भीम जिथे जाई तिथं सोनं उगवे बाई’, ‘ब्राम्हण कन्येशी करूनिया लग्न, साऱ्या जगावर ज्यांची छाप वं’, ‘भीम माझ्या बापाचा बाप वं’, ‘तेजस्वी तो चमचमणारा लाखांमध्ये एकच हिरा’, ‘साजणे भीम माझा कोहिनूर हिरा’ अशा गीतांमधून त्यांनी बाबासाहेबांच्या कार्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.
‘नजर आली की बाळाला भीमाचा फोटो दाखव माय, बुद्धाचा फोटो दाखव माय, फुलेचा फोटो दाखव माय; बोलता आलं की त्याले पंचशील शिकव माय’, तसेच ‘माझा पोरगा साहेब झाला’ आणि ‘काय करशील कमावून हिरेमोती, शेवटी होते तुझी राख माती’ यांसारख्या गीतांतून त्यांनी शिक्षण, संस्कार आणि जीवनमूल्यांचा संदेश दिला.
त्यांच्या गीतांमधील विचार आणि शब्दांची ताकद यामुळे ही गीते समाजात लोकप्रिय झाली. अनेक नामवंत गायकांनीही त्यांच्या रचनांना आपल्या स्वरांतून सादर केले. त्यामुळे इंगळे यांची शाहिरी केवळ मनोरंजनापुरती मर्यादित न राहता समाजप्रबोधनाचे प्रभावी माध्यम ठरली.
आजारपणातही स्मरणात राहिलेले कार्य
वयाच्या ६४व्या वर्षी शाहीर सुखलाल इंगळे यांना अर्धांगवायूचा झटका आला. त्यानंतर ते आजारी होते. प्रदीर्घ आजारानंतर ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी उपचारादरम्यान त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांच्या निधनाने कुटुंबीय, आप्तस्वकीय, कलावंत आणि आंबेडकरी चळवळीतील कार्यकर्त्यांमध्ये शोक व्यक्त करण्यात आला.
संगीतमय श्रद्धांजलीतून कार्याचा गौरव
तामशी-बटवाडी येथे त्यांच्या अस्थी सावडणे व पुण्यानुमोदन कार्यक्रमानिमित्त आयोजित श्रद्धांजली कार्यक्रमात भारतीय बौद्ध महासभेच्या अकोला जिल्हा शाखेचे पदाधिकारी, बुलढाणा जिल्हा व तालुका शाखांचे पदाधिकारी, केंद्रीय शिक्षक तसेच विविध सामाजिक व सांस्कृतिक क्षेत्रांतील मान्यवर उपस्थित होते.
यावेळी बोधाचार्य शेषराव शिरसाट, शाहीर डी. आर. इंगळे, शशिकांत जाधव, रविंद्र गवई, नागसेन सावदेकर, अशोक निकाळजे, रिता खंडारे, सपना खरात, विनायक हिरोळे आणि साहेबराव वाकोडे यांच्यासह अकोला व बुलढाणा जिल्ह्यांतील अनेक कलावंतांनी संगीतमय श्रद्धांजली अर्पण केली. त्यांच्या गीतांचे स्मरण करून उपस्थितांनी इंगळे यांच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक योगदानाचा गौरव केला.
कार्यक्रमाचे संचालन भारतीय बौद्ध महासभेचे केंद्रीय शिक्षक विलास गवई यांनी केले.
इंगळे परिवाराचा सामाजिक संदेश
शाहीर सुखलाल इंगळे यांच्या निधनानंतर पार पडलेल्या विधींमध्ये त्यांच्या कुटुंबीयांनी साधेपणाला प्राधान्य दिल्याची बाबही चर्चेत आली. अस्थी सावडण्याच्या वेळी पंचपक्वान्नांचे ताट नेण्याऐवजी फुले, अगरबत्ती आणि मेणबत्ती यांचा वापर करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले. या कृतीतून सामाजिक परिवर्तनाच्या विचारांशी सुसंगत भूमिका मांडण्याचा प्रयत्न केल्याचे मानले जात आहे.
शाहीर सुखलाल इंगळे यांच्या पश्चात पत्नी, तीन मुलगे, दोन मुली, सुना आणि नातवंडे असा मोठा परिवार आहे.
गीतांतून विचारांची पेरणी करणारा, समाजाला जागृत करण्यासाठी कलेचा उपयोग करणारा आणि आंबेडकरी चळवळीशी निष्ठा जपणारा एक समर्पित शाहीर आज आपल्यात नाही. मात्र, त्यांनी रचलेल्या गीतांमधून त्यांचे विचार आणि सामाजिक योगदान पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचत राहील. शाहीर सुखलाल इंगळे यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली!
