Crops spanning:  सिंदखेडराजा तालुक्यात ६१ हजार १०० शेतकऱ्यांचे पंचनामे पूर्ण? ६५ हजार ७११ हेक्टरवरील पिकांचे नुकसान; मदत कधी मिळणार?

Crops spanning: पावसातील दीर्घ खंडामुळे सिंदखेडराजा तालुक्यात खरीप पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर महसूल आणि कृषी विभागाकडून करण्यात येणाऱ्या संयुक्त पंचनाम्यांची प्रक्रिया वेगाने सुरू असून, आतापर्यंत ६१ हजार १०० शेतकऱ्यांच्या पिकांचे पंचनामे पूर्ण झाल्याची माहिती समोर आली आहे. तालुक्यात तब्बल ६५ हजार ७११ हेक्टर क्षेत्रावरील पिके बाधित झाल्याचे सांगण्यात येत आहे. मात्र, नुकसानीचे पंचनामे पूर्ण होण्याच्या मार्गावर असताना शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष नुकसानभरपाई कधी मिळणार, हा प्रश्न कायम आहे.

 पिके उद्ध्वस्त, खर्च वसूल होणेही कठीण! सिंदखेडराजातील हजारो शेतकरी नुकसानभरपाईच्या प्रतीक्षेत

अशोक इंगळे

सिंदखेड राजा : पावसातील दीर्घ खंडामुळे सिंदखेडराजा तालुक्यात खरीप पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर महसूल आणि कृषी विभागाकडून करण्यात येणाऱ्या संयुक्त पंचनाम्यांची प्रक्रिया वेगाने सुरू असून, आतापर्यंत ६१ हजार १०० शेतकऱ्यांच्या पिकांचे पंचनामे पूर्ण झाल्याची माहिती समोर आली आहे. तालुक्यात तब्बल ६५ हजार ७११ हेक्टर क्षेत्रावरील पिके बाधित झाल्याचे सांगण्यात येत आहे. मात्र, नुकसानीचे पंचनामे पूर्ण होण्याच्या मार्गावर असताना शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष नुकसानभरपाई कधी मिळणार, हा प्रश्न कायम आहे.

सोयाबीन, कापूस, मका यांसह खरीप हंगामातील विविध पिकांना पावसाच्या खंडाचा मोठा फटका बसला आहे. पिकांची वाढ खुंटल्याने आणि उत्पादनात घट होण्याची शक्यता निर्माण झाल्याने शेतकरी आर्थिक संकटात सापडले आहेत. त्यामुळे पंचनाम्यांच्या आकडेवारीनंतर आता शासनाकडून मदतीची घोषणा कधी होणार, याकडे बाधित शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.

महसूल आणि कृषी विभागाकडून संयुक्त पंचनामे

सिंदखेडराजा तालुक्यात पावसाअभावी निर्माण झालेली दुष्काळसदृश परिस्थिती आणि पिकांच्या नुकसानीची तीव्रता लक्षात घेऊन महसूल व कृषी विभागाच्या माध्यमातून संयुक्त पंचनामे करण्यात येत आहेत. या प्रक्रियेत बाधित क्षेत्र, पिकांचे नाव, नुकसानीची टक्केवारी, शेतकऱ्यांचा फार्मर आयडी, सातबारा व आठ-अ उतारा तसेच गट क्रमांक आदी तपशीलांची नोंद घेतली जात आहे.

नुकसानभरपाई निश्चित करण्यासाठी पंचनामे आणि शेतकऱ्यांच्या नोंदींचे संकलन महत्त्वाचे असते. त्यामुळे पंचनाम्यांचा अंतिम अहवाल तयार करून तो शासनाकडे सादर करणे आणि त्यानंतर मदत वितरणाच्या प्रक्रियेला गती देणे आवश्यक आहे.

शेतीचा खर्चही निघाला नाही!

यंदाच्या खरीप हंगामात पावसातील मोठ्या खंडाचा फटका पिकांच्या वाढीला बसला आहे. शेतकऱ्यांनी महागडे बियाणे, खते, कीटकनाशके, मशागत आणि पेरणीसाठी मोठा खर्च केला. मात्र, अपेक्षित पाऊस न झाल्याने अनेक ठिकाणी पिकांची वाढ खुंटली असून, उत्पादनात मोठी घट होण्याची भीती आहे. काही शेतकऱ्यांना पिकांमधून लागवडीचा खर्चही वसूल करणे कठीण झाले आहे.

आधीच कर्जबाजारीपणा, वाढता उत्पादन खर्च आणि शेतीमालाच्या बाजारभावातील अनिश्चितता यामुळे शेतकरी आर्थिक अडचणीत आहेत. त्यात पावसाच्या लांबलेल्या खंडामुळे निर्माण झालेल्या दुष्काळसदृश परिस्थितीने त्यांच्या आर्थिक गणितावर गंभीर परिणाम केला आहे.

पेरणीपासून काढणीपर्यंत झालेला खर्च आणि संभाव्य उत्पादनघट लक्षात घेता, शेतकऱ्यांना भरीव आर्थिक मदतीची आवश्यकता आहे. त्यामुळे शासनाने नुकसानीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पात्र शेतकऱ्यांना तातडीने दिलासा द्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

पंचनामे पूर्ण; आता अनुदानाची प्रतीक्षा!

पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतरही प्रत्यक्ष नुकसानभरपाई मिळण्यासाठी अंतिम अहवाल, शासनाची मंजुरी, निधीची उपलब्धता आणि लाभार्थ्यांच्या नोंदींची पडताळणी यांसारख्या प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण कराव्या लागतात. त्यानंतर पात्र शेतकऱ्यांना मंजूर मदत वितरित केली जाते.

सिंदखेडराजा तालुक्यातील ६१ हजार १०० शेतकऱ्यांच्या पंचनाम्यांबाबतची माहिती समोर आली असली, तरी या शेतकऱ्यांना किती नुकसानभरपाई मंजूर होणार, निधी कधी उपलब्ध होणार आणि प्रत्यक्ष बँक खात्यात रक्कम कधी जमा होणार, याबाबत अद्याप स्पष्टता आवश्यक आहे.

त्यामुळे पंचनाम्यांची प्रक्रिया पूर्ण करण्याबरोबरच नुकसानभरपाई मंजूर करण्याच्या पुढील टप्प्यांनाही वेग देण्याची गरज आहे. अन्यथा, नुकसान झाल्यानंतर मदतीसाठी शेतकऱ्यांना दीर्घकाळ प्रतीक्षा करावी लागण्याची शक्यता आहे.

नुकसानभरपाई तातडीने देण्याची मागणी

कोरड्या दुष्काळसदृश परिस्थितीमुळे आर्थिक संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी शासनाने नुकसानभरपाईची प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करावी, अशी मागणी शेतकरी वर्गातून होत आहे. पात्र लाभार्थ्यांची यादी निश्चित करून मंजूर अनुदानाची रक्कम विनाविलंब त्यांच्या बँक खात्यात जमा करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

नुकसानीचे क्षेत्र समोर आले, पंचनाम्यांची आकडेवारीही जाहीर झाली; आता शेतकऱ्यांच्या खात्यात मदतीची रक्कम कधी जमा होणार? हा प्रश्न सिंदखेडराजा तालुक्यातील शेतकऱ्यांसमोर उभा आहे. संकटग्रस्त शेतकऱ्यांना केवळ आश्वासनांवर न ठेवता प्रत्यक्ष आर्थिक मदत देण्यासाठी शासनाने तातडीने ठोस पावले उचलण्याची गरज आहे.