virechana :ऑक्टोबर हीटमध्ये वाढतो पित्ताचा त्रास; विरेचन ठरू शकते प्रभावी आयुर्वेदिक उपचारपद्धती!

virechana : ऑक्टोबर महिन्यात पावसाळा संपल्यानंतर वातावरणातील उष्णता वाढू लागते. या काळात जाणवणाऱ्या उष्णतेला ‘ऑक्टोबर हीट’ असे म्हणतात. वाढते तापमान, उष्ण वातावरण आणि बदलती जीवनशैली यांमुळे काही व्यक्तींमध्ये आम्लपित्त, छातीत जळजळ, आंबट ढेकर, त्वचेची जळजळ आणि इतर त्रास जाणवू शकतात. आयुर्वेदाच्या दृष्टिकोनातून हा काळ पित्तदोषाच्या व्यवस्थापनासाठी महत्त्वाचा मानला जातो. त्यामुळे योग्य आहार-विहारासोबतच गरजेनुसार आयुर्वेदिक उपचारांचा विचार करणे आवश्यक आहे, असे मत कर्मयोग आयुर्वेद व पंचकर्म क्लिनिक, बुलढाणा येथील डॉ. मनोज दाते (MD आयुर्वेद) यांनी व्यक्त केले.

दीर्घकालीन आम्लपित्तासह पित्तदोषाशी संबंधित तक्रारींकडे दुर्लक्ष न करण्याचे डॉ. मनोज दाते यांचे आवाहन

सिध्दार्थ जाधव

बुलढाणा : ऑक्टोबर महिन्यात पावसाळा संपल्यानंतर वातावरणातील उष्णता वाढू लागते. या काळात जाणवणाऱ्या उष्णतेला ‘ऑक्टोबर हीट’ असे म्हणतात. वाढते तापमान, उष्ण वातावरण आणि बदलती जीवनशैली यांमुळे काही व्यक्तींमध्ये आम्लपित्त, छातीत जळजळ, आंबट ढेकर, त्वचेची जळजळ आणि इतर त्रास जाणवू शकतात. आयुर्वेदाच्या दृष्टिकोनातून हा काळ पित्तदोषाच्या व्यवस्थापनासाठी महत्त्वाचा मानला जातो. त्यामुळे योग्य आहार-विहारासोबतच गरजेनुसार आयुर्वेदिक उपचारांचा विचार करणे आवश्यक आहे, असे मत कर्मयोग आयुर्वेद व पंचकर्म क्लिनिक, बुलढाणा येथील डॉ. मनोज दाते (MD आयुर्वेद) यांनी व्यक्त केले.

१. ऑक्टोबर हीट आणि पित्तदोष : आयुर्वेदानुसार शरद ऋतूमध्ये पित्तदोषाचा प्रकोप होऊ शकतो. त्यामुळे या काळात आरोग्याची काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे.

२. आम्लपित्ताकडे दुर्लक्ष नको : वारंवार पोटात किंवा छातीत जळजळ होणे, आंबट ढेकर येणे यांसारखी लक्षणे जाणवत असल्यास योग्य वैद्यकीय सल्ला घ्यावा.

३. त्वचेची काळजी घ्या : उष्ण हवामानात काही व्यक्तींना घामोळे, खाज किंवा त्वचेची जळजळ होऊ शकते. त्वचा स्वच्छ ठेवावी आणि त्रास वाढल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

४. आहारात बदल करा : अतितिखट, अतिआंबट आणि तेलकट पदार्थांचे अतिसेवन टाळावे. संतुलित आणि पचायला हलका आहार घ्यावा.

५. पुरेसे पाणी प्या : शरीरातील पाण्याची कमतरता टाळण्यासाठी नियमित पाणी प्यावे आणि तीव्र उन्हात जास्त वेळ राहणे टाळावे.

६. दिनचर्या नियमित ठेवा : वेळेवर जेवण, पुरेशी झोप आणि ताणतणावाचे व्यवस्थापन यांकडे लक्ष द्यावे.

७. जुन्या आम्लपित्ताचा त्रास तपासून घ्या : अनेक वर्षांपासून आम्लपित्ताचा त्रास असल्यास केवळ तात्पुरत्या उपायांवर अवलंबून न राहता योग्य निदान करून घ्यावे.

८. विरेचन कर्माचे महत्त्व : आयुर्वेदात विरेचन हे पित्तदोषाच्या व्यवस्थापनासाठी वर्णन केलेले प्रमुख पंचकर्म आहे. योग्य रुग्णामध्ये तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली याचा विचार केला जातो.

९. प्रत्येक रुग्णासाठी विरेचन योग्य नसते : रुग्णाची प्रकृती, वय, आजार आणि शारीरिक स्थिती लक्षात घेऊनच विरेचनाचा निर्णय घ्यावा. स्वतःहून विरेचन करू नये.

१०. ऋतुचर्येचे पालन करा : ऋतूनुसार आहार-विहारात योग्य बदल करणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि आरोग्यविषयक तक्रारींकडे वेळेवर लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.

आम्लपित्ताकडे दुर्लक्ष करू नये; डॉ. मनोज दाते यांचे आवाहन

“आयुर्वेदात शरद ऋतूमध्ये पित्तदोषाच्या व्यवस्थापनाला विशेष महत्त्व दिले आहे. अनेक वर्षांपासून आम्लपित्ताचा त्रास असलेल्या व्यक्तींनी त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. योग्य निदान आणि वैयक्तिक आरोग्यस्थितीनुसार उपचार निवडणे आवश्यक आहे. विरेचनासारखे पंचकर्म तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली आणि योग्य रुग्णामध्येच करावे,” असे डॉ. दाते यांनी सांगितले.

संपर्क : कर्मयोग आयुर्वेद व पंचकर्म क्लिनिक, बुलढाणा

डॉ. मनोज दाते (MD आयुर्वेद)

पत्ता : डॉ. गायकवाड हॉस्पिटलसमोर, सुवर्ण नगर, बुलढाणा.

📞 ७२१८१७११२१ | ७२७६४३०२४०