http://mahabreaking.com/wp-content/uploads/2026/08/ChatGPT-Image-Aug-30-2026-05_07_40-PM.png
Loot of the mountain : एकीकडे सर्वसामान्य जनता कोरड्या दुष्काळाच्या झळा सोसत आहे, तर दुसरीकडे शासनाच्या मालकीच्या गौण खनिज संपत्तीची कथितपणे खुलेआम लूट सुरू असल्याचे चित्र समोर आले आहे. शहरातील तहसील कार्यालयापासून अवघ्या पाच मिनिटांच्या अंतरावर असलेल्या खोरेश्वर पंचानन महादेव मंदिर परिसरातील डोंगरावर मोठ्या प्रमाणात उत्खनन करून शेकडो ब्रास मुरूम काढल्याचे लोकमतने केलेल्या पाहणीत दिसून आले. या प्रकारामुळे महसूल प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. शासनाच्या मालमत्तेची अशी उघडपणे विल्हेवाट लागत असताना संबंधित यंत्रणा नेमकी करते तरी काय, असा सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
दिवसा डोंगर पोखरला जातोय, प्रशासनाला दिसत नाही! खोरेश्वर महादेव मंदिर परिसरात गौण खनिजाची कथित लूट
रियालिटी चेक : भाग १
गजानन तिडके
देऊळगाव राजा : एकीकडे सर्वसामान्य जनता कोरड्या दुष्काळाच्या झळा सोसत आहे, तर दुसरीकडे शासनाच्या मालकीच्या गौण खनिज संपत्तीची कथितपणे खुलेआम लूट सुरू असल्याचे चित्र समोर आले आहे. शहरातील तहसील कार्यालयापासून अवघ्या पाच मिनिटांच्या अंतरावर असलेल्या खोरेश्वर पंचानन महादेव मंदिर परिसरातील डोंगरावर मोठ्या प्रमाणात उत्खनन करून शेकडो ब्रास मुरूम काढल्याचे लोकमतने केलेल्या पाहणीत दिसून आले. या प्रकारामुळे महसूल प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. शासनाच्या मालमत्तेची अशी उघडपणे विल्हेवाट लागत असताना संबंधित यंत्रणा नेमकी करते तरी काय, असा सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
अवैध रेती वाहतुकीनंतर आता मुरूम आणि बांधकामासाठी वापरल्या जाणाऱ्या दगडांच्या उत्खननातून गौण खनिजाची कथित चोरी होत असल्याचा आरोप आहे. विशेष म्हणजे, संबंधित परिसर शहरालगत असून, तेथे होणाऱ्या उत्खननाची माहिती स्थानिक महसूल यंत्रणेला मिळणे सहज शक्य असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे. असे असतानाही या प्रकरणात कारवाई झाल्याचे स्पष्ट चित्र समोर आलेले नाही. त्यामुळे संबंधित विभागाच्या देखरेखीबाबत आणि कारवाईच्या कार्यक्षमतेबाबत संशय व्यक्त केला जात आहे.
तहसील कार्यालय जवळ, तरीही डोंगर पोखरण्याचे धाडस!
देऊळगाव राजा शहराच्या पश्चिमेला भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या खोरेश्वर पंचानन महादेव मंदिराचा परिसर आहे. या भागात महसूल प्रशासनाच्या अखत्यारीतील ई-क्लास जमिनीवरील सुमारे ११ हेक्टर खडकाळ डोंगर असल्याची माहिती आहे. शहराबाहेरील वळण रस्त्यालगत असलेला हा डोंगर तहसील कार्यालयापासून अवघ्या काही मिनिटांच्या अंतरावर आहे.
या परिसरात वन विभागाने परवानगी घेऊन मोठ्या प्रमाणात वृक्षलागवड केली आहे. त्यामुळे हा डोंगर परिसर निसर्गसौंदर्याने नटलेला असून, शहर आणि परिसरातील भाविकांसाठी श्रद्धेचे महत्त्वाचे ठिकाण आहे. मात्र, याच परिसरातील डोंगरावर मोठमोठे खड्डे पडल्याचे आणि मुरूम उत्खनन झाल्याचे पाहणीत आढळून आले.
डोंगर पोखरून गौण खनिज काढण्याचा प्रकार सुरू असल्याचा आरोप होत असताना, या उत्खननासाठी आवश्यक परवानग्या घेतल्या होत्या का, किती मुरूम काढण्यात आला आणि त्याची वाहतूक व विक्री कोणी केली, याची सखोल चौकशी होणे आवश्यक आहे. संबंधित परवानग्या, उत्खननाचे मोजमाप आणि महसूल नोंदी तपासल्याशिवाय या प्रकरणातील संपूर्ण वास्तव स्पष्ट होणार नाही.
रात्रीच्या गस्तीचा धाक नाही; दिवसा उत्खननाचा कथित सपाटा!
अवैध रेती वाहतूक आणि गौण खनिजाच्या चोरीला आळा घालण्यासाठी महसूल व पोलीस प्रशासनाकडून गस्त आणि कारवाई केली जाते. मात्र, रात्रीच्या कारवाईवर भर असताना दिवसाढवळ्या होणाऱ्या कथित उत्खननावर नियंत्रण कोण ठेवणार, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
गौण खनिजाची चोरी करणाऱ्यांनी कारवाई टाळण्यासाठी दिवसा उत्खननाचा मार्ग निवडल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. प्रशासनाच्या नाकाखालीच अशा प्रकारे उत्खनन होत असेल, तर संबंधित यंत्रणेची गस्त, देखरेख आणि माहिती संकलनाची यंत्रणा कितपत प्रभावी आहे, याची तपासणी होणे गरजेचे आहे.
रात्रीच्या गस्तीचा गाजावाजा आणि दिवसा डोंगराचे लचके तोडण्याचा प्रकार, असे विरोधाभासी चित्र असेल तर त्याची जबाबदारी निश्चित करावीच लागेल. शासनाच्या मालकीच्या जमिनीवरील गौण खनिज हे सार्वजनिक संपत्तीचा भाग आहे. त्याची चोरी होत असल्यास केवळ उत्खनन करणाऱ्यांवरच नव्हे, तर कर्तव्यात कसूर करणाऱ्या संबंधित अधिकारी-कर्मचाऱ्यांचीही चौकशी होणे आवश्यक आहे.
मंदिर परिसराचे निसर्गवैभव धोक्यात; भाविकांमध्ये नाराजी
खोरेश्वर पंचानन महादेव मंदिर परिसराला धार्मिक आणि नैसर्गिक महत्त्व आहे. या परिसरातील डोंगरावर अनियंत्रित उत्खनन सुरू राहिल्यास पर्यावरणाचे नुकसान होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. वृक्षलागवड झालेल्या परिसरात मोठे खड्डे पडणे आणि डोंगराचा नैसर्गिक आकार बदलणे ही चिंतेची बाब आहे.
स्थानिक नागरिकांमध्ये या प्रकाराबाबत विविध चर्चा सुरू असून, महसूल विभागातील काही अधिकारी-कर्मचाऱ्यांच्या संभाव्य भूमिकेचीही चौकशी करण्याची मागणी होत आहे. मात्र, या आरोपांची अधिकृत चौकशी होऊनच वस्तुस्थिती स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.
स्थानिक लोकप्रतिनिधींनी या प्रकरणात लक्ष घालून डोंगरावरील उत्खननाची प्रत्यक्ष पाहणी करावी, गौण खनिजाचे मोजमाप करावे आणि दोषी आढळणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करावी, अशी मागणी भाविक व नागरिकांकडून होत आहे.
अधिकाऱ्यांचे आश्वासन; आता प्रत्यक्ष कारवाईची प्रतीक्षा
संजय खडसे, उपविभागीय अधिकारी, महसूल, सिंदखेडराजा : “खोरेश्वर पंचानन महादेव मंदिर परिसरातील डोंगरावर गौण खनिज चोरी झाल्याच्या प्रकरणाची सविस्तर चौकशी करण्यात येईल. यामध्ये स्थानिक कर्मचारी सहभागी असल्याचे आढळल्यास त्यांच्यावर निश्चितपणे कारवाई केली जाईल. गौण खनिज चोरीला आळा घालण्यासाठी अतिरिक्त पथकाची नियुक्ती करून कारवाई करण्यात येईल.”
गिरीश वाघमारे, देऊळगाव राजा : “खोरेश्वर पंचानन महादेव मंदिर हे भाविकांचे पुरातन श्रद्धास्थान आहे. या मंदिराजवळील डोंगरावरून गौण खनिजाची चोरी होत असेल, तर ही अतिशय गंभीर बाब आहे. प्रशासनाने या प्रकरणाची तातडीने दखल घेऊन संबंधितांवर कारवाई करावी.”
आश्वासनांपलीकडे जाऊन कारवाई कधी?
तहसील कार्यालयापासून काही मिनिटांच्या अंतरावर असलेल्या डोंगरावरील कथित उत्खननामुळे प्रशासनाच्या देखरेखीबाबत प्रश्न निर्माण झाले आहेत. आता केवळ चौकशीचे आश्वासन देऊन चालणार नाही; प्रत्यक्ष पंचनामा, उत्खननाचे मोजमाप, परवानग्यांची पडताळणी आणि दोषींवर कारवाई होणे गरजेचे आहे.
शासनाच्या संपत्तीची कथित लूट थांबवून खोरेश्वर परिसराचे नैसर्गिक वैभव जपण्याची जबाबदारी प्रशासनाची आहे. त्यामुळे या प्रकरणात प्रत्यक्ष कारवाई होते की पुन्हा केवळ आश्वासनांवरच पडदा पडतो, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
