dry drought :करपलेली सोयाबीन हातात, आसूड खांद्यावर; कोरडा दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी लोणारमध्ये शेतकऱ्यांचा एल्गार!

dry drought : पावसाने दिलेल्या दीर्घ खंडाचा मोठा फटका खरीप हंगामातील पिकांना बसल्याने लोणार तालुक्यातील शेतकऱ्यांचा संताप अखेर रस्त्यावर उतरला. हातात करपलेली आणि नुकसानग्रस्त सोयाबीनची झाडे, खांद्यावर आसूड घेत हजारो शेतकऱ्यांनी लोणार बसस्थानकापासून तहसील कार्यालयापर्यंत भव्य मोर्चा काढत प्रशासनाचे लक्ष वेधले. ‘लोणार तालुका तातडीने कोरडा दुष्काळग्रस्त जाहीर करा,’ या प्रमुख मागणीसाठी शेतकऱ्यांनी जोरदार एल्गार पुकारला.

हजारो शेतकरी तहसीलवर धडकले; ‘लोणार तालुका कोरडा दुष्काळग्रस्त जाहीर करा’

भागवत चव्हाण 

कारेगाव : पावसाने दिलेल्या दीर्घ खंडाचा मोठा फटका खरीप हंगामातील पिकांना बसल्याने लोणार तालुक्यातील शेतकऱ्यांचा संताप अखेर रस्त्यावर उतरला. हातात करपलेली आणि नुकसानग्रस्त सोयाबीनची झाडे, खांद्यावर आसूड घेत हजारो शेतकऱ्यांनी लोणार बसस्थानकापासून तहसील कार्यालयापर्यंत भव्य मोर्चा काढत प्रशासनाचे लक्ष वेधले. ‘लोणार तालुका तातडीने कोरडा दुष्काळग्रस्त जाहीर करा,’ या प्रमुख मागणीसाठी शेतकऱ्यांनी जोरदार एल्गार पुकारला.

लोणार तालुक्याच्या इतिहासातील हा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा शेतकरी मोर्चा असल्याचा दावा आंदोलकांनी केला. विशेष म्हणजे या मोर्चाला कोणत्याही राजकीय पक्षाचे नेतृत्व किंवा राजकीय पाठबळ नसल्याचे आंदोलकांनी सांगितले. गावागावातील शेतकऱ्यांच्या तरुण मुलांनी एकत्र येत मोर्चाचे नियोजन केले. शेतकऱ्यांशी संपर्क साधण्यापासून ते विविध गावांतून शेतकऱ्यांना लोणार येथे आणण्यासाठी वाहनांची व्यवस्था करण्यापर्यंतची जबाबदारी तरुणांनी सांभाळली.

हातात करपलेली सोयाबीन; शेतकऱ्यांचा प्रशासनाला सवाल

यंदाच्या खरीप हंगामात पावसाने मोठा खंड दिल्याने लोणार तालुक्यातील शेती संकटात सापडली आहे. तालुक्यातील प्रमुख पीक असलेल्या सोयाबीनवर पावसाच्या खंडाचा गंभीर परिणाम झाला असून अनेक भागांत सोयाबीनची पिके शेतातच करपल्याचे शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे.

पावसाअभावी पिकांची वाढ खुंटली असून उत्पादनात मोठी घट होण्याची भीती निर्माण झाली आहे. अनेक शेतकऱ्यांच्या हातातोंडाशी आलेले पीक वाया जाण्याची परिस्थिती निर्माण झाल्याने नुकसानग्रस्त सोयाबीनची झाडेच शेतकऱ्यांनी आंदोलनाचे प्रतीक बनवली.

करपलेली पिके हातात घेऊन शेतकरी तहसील कार्यालयावर पोहोचले आणि प्रशासनाने या संकटाची तातडीने दखल घेऊन शेतकऱ्यांना मदत करावी, अशी मागणी केली.

तरुण शेतकऱ्यांचा पुढाकार ठरला चर्चेचा विषय

या मोर्चाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे शेतकऱ्यांच्या तरुण मुलांनी घेतलेला पुढाकार. कोणत्याही राजकीय पक्षाचे नेतृत्व न घेता गावागावातील तरुणांनी एकत्र येत मोर्चाचे नियोजन केले. शेतकऱ्यांना एकत्र आणणे, गावनिहाय संपर्क साधणे, वाहनांची व्यवस्था करणे आणि मोर्चाची आखणी करणे, अशी विविध कामे तरुणांनी पार पाडली.

त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर तरुण पिढीही आक्रमकपणे पुढे येत असल्याचे चित्र या आंदोलनातून दिसून आले.

शेतकऱ्यांच्या प्रमुख मागण्या

मोर्चाच्या अखेरीस शेतकरी प्रतिनिधींनी तहसीलदारांना निवेदन देऊन विविध मागण्या मांडल्या. त्यामध्ये—

• लोणार तालुका तातडीने कोरडा दुष्काळग्रस्त जाहीर करावा.
• नुकसानग्रस्त पिकांचे तातडीने पंचनामे करावेत.
• नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना हेक्टरी ५० हजार रुपये नुकसानभरपाई द्यावी.
• शेतमालाला उत्पादन खर्चावर आधारित हमीभाव मिळावा.
• शेती व कृषी पंपांसाठी २४ तास अखंडित वीजपुरवठा करावा.

या मागण्यांवर प्रशासनाने तातडीने निर्णय घेऊन शेतकऱ्यांना दिलासा द्यावा, अशी मागणी यावेळी करण्यात आली.

आता प्रशासनाच्या निर्णयाकडे लक्ष

पावसाच्या खंडामुळे खरीप पिकांचे झालेले नुकसान आणि निर्माण झालेल्या कृषी संकटाची तीव्रता शेतकऱ्यांनी या मोर्चातून प्रशासनासमोर मांडली आहे. करपलेल्या सोयाबीनच्या झाडांसह तहसील कार्यालयावर पोहोचलेला हा शेतकरी एल्गार प्रशासन कितपत गांभीर्याने घेते आणि नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष मदत कधी मिळते, याकडे आता संपूर्ण लोणार तालुक्याचे लक्ष लागले आहे.