Onion from nursery :  कांदा रोपवाटिकेपासून थेट खरिपातील उत्पादनापर्यंत; वणी रंभापूरमध्ये अभिनव प्रयोग यशस्वी

Onion from nursery : शेती करताना वाढता उत्पादन खर्च, बदलते हवामान आणि पिकांच्या उत्पादनातील चढ-उतार यामुळे शेतकऱ्यांसमोरील आव्हाने दिवसेंदिवस वाढत आहेत. अशा परिस्थितीत पिकांचे उत्पादन वाढविण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञान व प्रयोगशील शेतीची गरज निर्माण झाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला अंतर्गत मध्यवर्ती प्रात्यक्षिक प्रक्षेत्र, वणी रंभापूर येथे प्रथमच प्रायोगिक तत्त्वावर खरिपातील कांदा लागवडीचा अभिनव प्रयोग करण्यात आला आहे.

  खरिपात कांद्याची रोपलागवड; कृषी विद्यापीठाचा प्रयोग शेतकऱ्यांसाठी ठरणार दिशादर्शक

बोरगाव मंजू : शेती करताना वाढता उत्पादन खर्च, बदलते हवामान आणि पिकांच्या उत्पादनातील चढ-उतार यामुळे शेतकऱ्यांसमोरील आव्हाने दिवसेंदिवस वाढत आहेत. अशा परिस्थितीत पिकांचे उत्पादन वाढविण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञान व प्रयोगशील शेतीची गरज निर्माण झाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला अंतर्गत मध्यवर्ती प्रात्यक्षिक प्रक्षेत्र, वणी रंभापूर येथे प्रथमच प्रायोगिक तत्त्वावर खरिपातील कांदा लागवडीचा अभिनव प्रयोग करण्यात आला आहे.

कांद्याची रोपवाटिका तयार करून त्याची खरिपातील लागवड करण्याच्या या प्रयोगासाठी प्रारंभी ३ ते ५ हेक्टर क्षेत्रात लागवड करण्यात आली असून, उत्पादनवाढीचे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष अनुभवातून अवगत करून देण्यासाठी सुमारे १०० हेक्टर क्षेत्राचे नियोजन करण्यात आले आहे. खरिपातील कांदा उत्पादनासाठी हा प्रयोग महत्त्वपूर्ण मानला जात असून, त्याच्या यशस्वी परिणामांमुळे परिसरातील शेतकऱ्यांना उत्पादनवाढीसाठी नवे तंत्रज्ञान उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे.

हा प्रयोग कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. शरद गडाख यांच्या मार्गदर्शनाखाली तसेच मुख्य बीजोत्पादन अधिकारी डॉ. शिवाजीराव नागपुरे यांच्या संकल्पनेतून राबविण्यात येत आहे. अल्पावधीत तांत्रिकदृष्ट्या योग्य नियोजन करून खरिपातील कांदा लागवडीचा हा प्रयोग प्रत्यक्ष शेतपातळीवर राबविण्यात आला आहे.

उत्पादनवाढीच्या तंत्रज्ञानावर भर

या प्रयोगाच्या माध्यमातून खरिपातील कांदा लागवडीचे तंत्रज्ञान, रोपांची वाढ, लागवडीचे नियोजन आणि उत्पादनक्षमता याबाबत प्रत्यक्ष माहिती उपलब्ध होणार आहे. प्रयोगातून मिळणारे निष्कर्ष भविष्यात शेतकऱ्यांना कांदा उत्पादनवाढीसाठी मार्गदर्शक ठरण्याची अपेक्षा आहे.

याबाबत डॉ. शिवाजीराव नागपुरे यांनी सांगितले की, खरिपातील कांदा लागवडीचा हा प्रयोग यशस्वी झाल्यास परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी तो निश्चितच दिशादर्शक ठरेल. आधुनिक आणि तांत्रिक पद्धतींचा वापर करून उत्पादन वाढविण्याच्या दृष्टीने कृषी विद्यापीठाकडून सातत्याने प्रयत्न करण्यात येत आहेत.

विविध पिकांवरही प्रात्यक्षिके

वणी रंभापूर परिक्षेत्रात खरिपातील सोयाबीन, तूर, मूग, उडीद, भुईमूग, तीळ आदी पिकांचीही पेरणी करण्यात आली आहे. यंदा समाधानकारक पाऊस झाल्यास या पिकांच्या उत्पादनात वाढ होऊन उत्पादनवाढीचे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष अनुभवता येईल, असा विश्वास डॉ. नागपुरे यांनी व्यक्त केला.

वणी रंभापूर परिक्षेत्रातील शेती पेरणीयोग्य करून विविध पिकांच्या माध्यमातून उत्पादनवाढीचे उद्दिष्ट साध्य करण्यावर भर देण्यात आला आहे. विशेषतः खरिपातील कांदा लागवडीचा प्रयोग शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त ठरणार असून, त्यातून मिळणाऱ्या अनुभवाच्या आधारे भविष्यात मोठ्या क्षेत्रावर हे तंत्रज्ञान राबविता येण्याची शक्यता आहे.

कृषी विद्यापीठाच्या मार्गदर्शनाखाली राबविण्यात येत असलेला हा प्रयोग यशस्वी झाल्यास खरिपातील कांदा उत्पादनासाठी शेतकऱ्यांना नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा आहे.