shortage of medicines: साखरखेर्डा प्राथमिक आरोग्य केंद्रात औषधांचाच दुष्काळ; २३ गावांचा आरोग्यभार असलेल्या केंद्राची अवस्था गंभीर

shortage of medicines: सुमारे २५ हजार लोकसंख्या असलेल्या साखरखेर्डा गावासह परिसरातील जवळपास २३ गावांचा आरोग्यभार असलेल्या प्राथमिक आरोग्य केंद्रातच आवश्यक औषधांचा तुटवडा निर्माण झाल्याने नागरिकांमध्ये नाराजी व्यक्त होत आहे. विशेष म्हणजे, येथील औषध निर्माता गोपाल मानतकर सेवानिवृत्त झाल्यानंतर औषधांच्या उपलब्धतेचा प्रश्न अधिक गंभीर झाल्याची तक्रार नागरिकांकडून केली जात आहे. त्यामुळे रुग्णांना आवश्यक औषधे बाहेरील मेडिकलमधून खरेदी करण्याची वेळ येत असून, याकडे जिल्हा आरोग्य अधिकाऱ्यांनी तातडीने लक्ष देण्याची मागणी होत आहे.

    २५ हजार लोकसंख्येला आरोग्यसेवेचा प्रश्न; आवश्यक औषधांचा तुटवडा, वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या दखलीची मागणी

अशोक इंगळे

साखरखेर्डा : सुमारे २५ हजार लोकसंख्या असलेल्या साखरखेर्डा गावासह परिसरातील जवळपास २३ गावांचा आरोग्यभार असलेल्या प्राथमिक आरोग्य केंद्रातच आवश्यक औषधांचा तुटवडा निर्माण झाल्याने नागरिकांमध्ये नाराजी व्यक्त होत आहे. विशेष म्हणजे, येथील औषध निर्माता गोपाल मानतकर सेवानिवृत्त झाल्यानंतर औषधांच्या उपलब्धतेचा प्रश्न अधिक गंभीर झाल्याची तक्रार नागरिकांकडून केली जात आहे. त्यामुळे रुग्णांना आवश्यक औषधे बाहेरील मेडिकलमधून खरेदी करण्याची वेळ येत असून, याकडे जिल्हा आरोग्य अधिकाऱ्यांनी तातडीने लक्ष देण्याची मागणी होत आहे.

साखरखेर्डा येथे नव्याने ग्रामीण रुग्णालय मंजूर झाले असून, त्याच्या इमारतीचे बांधकामही पूर्ण झाले आहे. १५ ऑगस्ट रोजी या इमारतीचा लोकार्पण सोहळा होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात होती. याबाबत अनेक राजकीय नेत्यांनी आश्वासनेही दिली होती. मात्र, अद्याप लोकार्पणाचा मुहूर्त निश्चित झालेला नसल्याने नागरिकांना उपचारासाठी प्राथमिक आरोग्य केंद्रावरच अवलंबून राहावे लागत आहे.

गोपाल मानतकरांच्या सेवानिवृत्तीनंतर समस्या वाढल्याची तक्रार

साखरखेर्डा प्राथमिक आरोग्य केंद्रात गोपाल मानतकर हे अनेक वर्षांपासून औषध निर्माता म्हणून कार्यरत होते. कोणत्या औषधाचा किती साठा उपलब्ध आहे, कोणत्या कालावधीत कोणत्या आजारांचे रुग्ण वाढू शकतात आणि त्यासाठी किती औषधसाठा आवश्यक आहे, याचे नियोजन त्यांच्या अनुभवातून केले जात असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

त्यामुळे प्राथमिक आरोग्य केंद्रात रुग्ण गेल्यानंतर ‘गोपाल मामा आहेत, औषध मिळणार’, असा विश्वास नागरिकांमध्ये निर्माण झाला होता. परिणामी, या केंद्राची रोजची बाह्यरुग्ण विभागातील (ओपीडी) संख्या ३००च्या पुढे जात असल्याचे सांगण्यात येते.

मात्र, वयोमानानुसार गोपाल मानतकर सेवानिवृत्त झाले आहेत. त्यांच्या जागी आलेल्या कर्मचाऱ्यांना आवश्यक अनुभव व माहितीचा अभाव असल्याची तक्रार नागरिकांकडून करण्यात येत आहे. परिणामी, गरजेच्या वेळी प्राथमिक आरोग्य केंद्रात औषधे उपलब्ध नसल्याने रुग्णांना बाहेरील मेडिकलमधून औषधे खरेदी करावी लागत असल्याचे सांगण्यात येते.

पाहणीदरम्यान अनेक औषधे उपलब्ध नसल्याचे समोर

नागरिकांच्या तक्रारीनंतर २८ सप्टेंबर रोजी सायंकाळी सुमारे ५ वाजता प्रतिनिधींनी साखरखेर्डा प्राथमिक आरोग्य केंद्राला भेट दिली. यावेळी केंद्रात चार महिला कर्मचारी उपस्थित होत्या. औषधांच्या उपलब्धतेबाबत विचारणा केली असता, अनेक महत्त्वाची औषधे उपलब्ध नसल्याची माहिती समोर आली.

यामध्ये लहान मुलांसाठी आवश्यक ॲमॉक्स सिरप, कफ सिरप, जेंटामायसिन इंजेक्शन, कॅल्शियमच्या गोळ्या, झिंक सल्फेट, व्हिटॅमिन ‘सी’च्या गोळ्या तसेच कॉटन यांचा तुटवडा असल्याचे सांगण्यात आले. याबाबतची माहिती फार्मासिस्ट एम. बी. गवई यांनी दिली.

२५ हजार लोकसंख्येच्या गावातच औषधांचा तुटवडा

साखरखेर्डा हे परिसरातील मोठे गाव असून, गावाची लोकसंख्या सुमारे २५ हजार आहे. याशिवाय प्राथमिक आरोग्य केंद्राच्या कार्यक्षेत्रात जवळपास २३ गावांचा समावेश आहे. या आरोग्य व्यवस्थेअंतर्गत शिंदी, सवडद, गुंज, राजेगाव, शेंदुर्जन यासह एकूण सहा उपकेंद्रे कार्यरत आहेत.

एवढ्या मोठ्या लोकसंख्येचा आणि विस्तीर्ण ग्रामीण भागाचा आरोग्यभार असताना प्राथमिक आरोग्य केंद्रात नियमित उपचारासाठी आवश्यक असलेली औषधे उपलब्ध नसणे ही नागरिकांसाठी चिंतेची बाब ठरत आहे.

औषधांसाठी रुग्णांना बाहेरील मेडिकलचा आधार

गरीब आणि सर्वसामान्य नागरिक सरकारी आरोग्य केंद्रात उपचारासाठी येतात. डॉक्टरांकडून तपासणी झाल्यानंतर आवश्यक औषधे प्राथमिक आरोग्य केंद्रातूनच मिळतील, अशी त्यांची अपेक्षा असते. मात्र, औषधे उपलब्ध नसल्याने रुग्णांना बाहेरील मेडिकलमधून ती खरेदी करावी लागत असल्याची नागरिकांची तक्रार आहे.

विशेषतः लहान मुलांसाठी लागणारे सिरप, कॅल्शियम, झिंक आणि व्हिटॅमिन ‘सी’ यांसारखी नियमित वापरातील औषधे उपलब्ध नसल्याने पालक आणि रुग्णांची मोठी गैरसोय होत आहे.

त्यामुळे, “२५ हजार लोकसंख्येच्या गावासह २३ गावांचा आरोग्यभार असलेल्या केंद्रातच औषधांचा दुष्काळ असेल, तर सर्वसामान्यांनी आरोग्यसेवेसाठी कुठे जावे?” असा सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे.

वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी तातडीने दखल घ्यावी

साखरखेर्डा प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील औषधांचा तुटवडा तातडीने दूर करून आवश्यक औषधांचा पुरेसा साठा उपलब्ध करून द्यावा, तसेच एवढ्या मोठ्या कार्यक्षेत्रासाठी औषधांचा नियमित पुरवठा सुनिश्चित करावा, अशी मागणी नागरिकांकडून होत आहे.

औषधांचा साठा संपल्यानंतरच प्रशासनाला त्याची माहिती होते का? रुग्णांनी आवश्यक औषधांसाठी आणखी किती दिवस बाहेरील मेडिकलच्या चकरा मारायच्या? असा सवालही नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे. त्यामुळे आरोग्य विभागाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी या गंभीर समस्येची तातडीने दखल घेऊन औषधांचा नियमित व पुरेसा पुरवठा सुनिश्चित करावा, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.